İş Hayatında Davranışların Gücü: Transaksiyonel Analiz

İş hayatında başarı, çoğu zaman teknik bilgi ya da süreçlerden çok iletişim ve davranışların etkililiğine, tutarlılığına ve sürekliliğine bağlıdır. Özellikle davranışların iş verimliliğine, çalışan bağlılığına ve yaratıcılığın ortaya çıkarılmasında etkisinin büyük olduğunu biliyoruz.

Yapılan araştırmalar gösteriyor ki liderin ve çalışanların iletişim tarzları, tutumları ve davranış biçimleri iş sonuçlarını doğrudan etkiliyor.

O halde üretken, verimli ve bağlılığın yüksek olduğu bir iş ortamı için “Davranışlara” da odaklanmak gerekiyor. Davranış demişken, TA dan bahsetmemek olmaz. Ama önce kısa bir nedir bu TA ona bakalım.

Transaksiyonel analiz, (kısaca TA diyeceğiz) Eric Berne tarafından geliştirilen bir teorik modeldir. Berne, bu modeli psikoterapi alanında kullanarak bireylerin içsel çatışmalarını anlamalarına ve yönetmelerine yardımcı olmayı amaçlamıştır. Temelinde üç ego durumu bulunur: Yetişkin, Ebeveyn ve Çocuk. Bu ego durumları, bireyin düşünce, duygu ve davranışlarını anlamak için kullanılır.

Yetişkin Ego Durumu: Mantıklı düşünme, analiz yapma ve objektif kararlar alma ile ilgilenir.

Ebeveyn Ego Durumu: Toplumdan, aile geçmişinden ve otoriteden gelen norm ve kuralları temsil eder.

• Destekleyici Ebeveyn: Koruyucu, destekleyici ve şefkatli davranışları içerir.
• Eleştirel Ebeveyn: Eleştiren, yargılayan ve kontrol eden davranışları içerir.

Çocuk Ego Durumu: İhtiyaçlar, duygular ve yaratıcılık ile ilgilenir.

• Uyumlu Çocuk: Toplumsal beklentilere ve kurallara uyum sağlamaya çalışan davranışları içerir.
• Doğal Çocuk: Spontane, yaratıcı ve özgür davranışları içerir.

TA’nın en güçlü yönlerinden biri, iletişimi yalnızca sözel ifadeler üzerinden değil, davranışsal tepkiler ve roller üzerinden analiz etmesidir.  Çalışanların eleştiriye verdikleri savunmacı tepkiler, çoğunlukla “Çocuk ego” refleksidir. Liderlerin otoriter tavırları ise “Eleştirel Ebeveyn” tutumundan kaynaklanır ve evet çoğu çatışma, yanlış ego durumlarından doğar. Oysa Yetişkin-Yetişkin iletişimi, güveni ve iş birliğini güçlendirir.

Liderler, hangi ego durumlarının (ebeveyn, yetişkin, çocuk) hangi durumlarda baskın olabileceğini bilmek ile başlamalıdır. Örneğin, aşırı “ebeveyn” modunda olan liderlerin otoriter tavırlar sergileyebileceği, bunun da çalışan motivasyonunu olumsuz etkileyebileceği bilinmelidir.  Amaç, liderlerin “yetişkin” moduna daha sık geçiş yaparak rasyonel ve objektif kararlar almalarını sağlamak ve ekip üyeleriyle dengeli iletişim kurmalarını teşvik etmektir.

Araştırmalar, TA farkındalığı ile desteklenen iletişimin, lider-çalışan ilişkilerinde empatiyi artırdığını ve güveni güçlendirdiğini göstermektedir. TA temelli liderlik yaklaşımı ise, çalışanlarda “çocuk ego” yerine “yetişkin ego” tepkilerini tetikleyerek daha güvenli ve şeffaf bir iletişim ortamı oluşturduğunu, bununla birlikte iş performansını artırdığını; bu etkinin, çalışan bağlılığı aracılığıyla gerçekleştiğini gösteriyor.

.

.

Etkin bir iletişim ve bağlılığı yüksek bir çalışma ortamı için özellikle İnsan Kaynakları Profesyonellerine çok iş düşüyor. TA, liderlerin ve İK profesyonellerinin çalışan davranışlarını yalnızca sonuç üzerinden değil, davranış kökenleri ve iletişim kalıpları üzerinden anlamasına olanak tanıyor.

İnsan Kaynakları profesyonelleri, kurumun iletişim kültürünü şekillendiren kişilerdir. İK süreçlerinde TA’nın entegrasyonu; organizasyonda empati, şeffaflık ve yetişkin-yetişkin iletişimi temelinde güçlü bir kültür oluşturur. Bu sebeple IK Profesyonelleri TA’yı kullanarak:

• Çalışan davranışlarını daha derinden anlayabilir,
• Çatışmaları doğru tanımlayıp çözüm üretebilir,
• Koçluk ve gelişim programlarını güçlendirebilir,
• Empati ve şeffaflık üzerine kurulu bir kurum kültürü oluşturabilirler.

Sonuç olarak; İş hayatında teknik bilgi kadar davranışların ve iletişimin de belirleyici olduğunu unutmamak gerekiyor. Transaksiyonel Analiz, insan kaynakları ve liderlik için yalnızca teorik bir yaklaşım değil, aynı zamanda uygulamalı bir rehberdir.

Unutmayalım ki en güçlü kurumlar, en iyi iletişim kurabilen kurumlar oluyor.